Je hebt crypto, en je hebt er weleens over nagedacht wat ermee gebeurt als jij er niet meer bent. Voor geld op een bankrekening regelt de bank dat na een overlijden vanzelf. Voor een non-custodial wallet geldt dat niet. Erfbelasting ben je gewoon verschuldigd, ongeacht wie er nog bij kan. Maar bezit erven en er bij kunnen zijn twee heel verschillende dingen, en die worden in de praktijk voortdurend door elkaar gehaald. Dit artikel legt uit wat een executeur wel kan, wat niet, en hoe je dat verschil vooraf overbrugt.
Het korte antwoord: bezit erven gaat automatisch, toegang niet
Zodra je overlijdt, gaat je vermogen over naar je erfgenamen. Dat is een automatisch wettelijk gevolg van erfopvolging: niemand hoeft daar iets voor te doen, en niemand kan het tegenhouden. Een non-custodial wallet met bitcoin of ethereum erop valt daar gewoon onder, net als een huis of een spaarrekening.
Toegang is een ander verhaal. Bij een bankrekening kan de bank een rekening blokkeren en later, met de juiste papieren, weer vrijgeven. Bij een wallet waarvan de sleutel bij niemand anders bekend is dan de overledene, bestaat die vrijgave-knop niet. Er is geen instantie die een kopie van de seed phrase achter de hand heeft. Wat er wel of niet gebeurt, hangt volledig af van wat er vóór het overlijden is geregeld, niet van wat er ná het overlijden juridisch wordt vastgesteld.
Wat een executeur wel kan: de weg via een custodial platform
Staat de crypto op een account bij een aanbieder, dan lijkt de afwikkeling op die van een bankrekening. De executeur, aangewezen in het testament of anders een erfgenaam met een volmacht van de overige erfgenamen, vraagt bij de notaris een verklaring van erfrecht aan. Daarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen.
Volgens de uitleg van de Rijksoverheid over de afwikkeling van een erfenis betaalt een executeur schulden, regelt hij de aangifte voor de erfbelasting en beheert hij goederen zolang die nog niet door de erfgenamen zijn verdeeld. Een crypto-account bij een aanbieder valt onder diezelfde bevoegdheid als een bankrekening of een beleggingsportefeuille. Met de verklaring van erfrecht kan de executeur zich bij de aanbieder melden, zich legitimeren en vragen om het tegoed over te laten schrijven of uit te keren.
Reken niet op een snelle afhandeling. Tussen overlijden en een afgeronde verklaring van erfrecht zit vaak al enkele weken, en een aanbieder moet de aanvraag nog verifiëren volgens de eigen identificatieprocedure. Weken tot maanden is realistischer dan dagen.
Wat een executeur niet kan: de seed phrase heeft geen wettelijk duplicaat
Bij een non-custodial wallet, waar alleen de overledene de seed phrase kende, verandert een verklaring van erfrecht niets aan de praktische situatie. Het document bewijst wie erfgenaam is. Het bewijst niet waar de sleutel ligt, en het dwingt geen enkele partij om een sleutel te produceren die nooit is vastgelegd.
Een private key is geen wachtwoord dat een bank kan resetten. Het is een getal dat wiskundig hoort bij een adres op de blockchain, opgeslagen als een mnemonic phrase van meestal twaalf of vierentwintig woorden. Ken je die woorden niet, en heeft niemand ze ooit opgeschreven of gedeeld, dan is er geen rechter, notaris of aanbieder die ze kan achterhalen. Dat maakt een verloren seed phrase na overlijden principieel anders dan een verloren bankpasje: de ene situatie is administratief op te lossen, de andere niet.
Waarom je de seed phrase juist niet in het testament zet
De verleiding is groot om het probleem simpel op te lossen: schrijf de seed phrase op, leg het papier bij het testament, klaar. Dat is precies de verkeerde plek. Een testament wordt na overlijden ingezien door de notaris, en bij een geschil mogelijk ook door de rechtbank en de wederpartij. Een seed phrase die op dat moment nog geldig is, ligt dan ineens bij meerdere partijen die niets met je crypto te maken hebben.
Er zit nog een probleem in: een testament wijzig je niet elke keer dat je een nieuwe wallet aanmaakt of een bestaande leeghaalt. Een verouderde seed phrase in een testament is waardeloos voor je erfgenamen, en een risico voor jezelf zolang je nog leeft. Iedereen die het testament ooit inziet, ziet ook de sleutel.
Het onderscheid dat er echt toe doet, is dit. Een custodial wallet is herstelbaar via een juridisch traject, ook als niemand vooraf iets heeft geregeld. Een non-custodial wallet is dat niet, tenzij je vóór het overlijden al een technische route hebt ingebouwd die niet afhankelijk is van het testament zelf.
Drie manieren om toegang vooraf te regelen, zonder de sleutel nu al weg te geven
Zet de seed phrase niet in het testament, maar regel toegang wel vooraf. Deze drie routes doen dat, elk met een eigen afweging tussen gemak en risico.
Multisig: de sleutel wordt pas compleet na overlijden
Bij een multisig-opzet zijn er meerdere sleutels nodig om een transactie te ondertekenen, bijvoorbeeld twee van de drie. Zolang jij leeft, gebruik je gewoon je eigen sleutel voor dagelijkse transacties. Na overlijden is het niet meer jouw sleutel die de doorslag geeft: de erfgenaam en een derde sleutelhouder, bijvoorbeeld een notaris of een gespecialiseerde dienstverlener, kunnen samen alsnog bij het tegoed, zonder dat een van hen ooit alleen genoeg had gehad om het zelfstandig te stelen. Het vergt wel technische kennis om multisig goed in te richten. Leg die kennis bij een gespecialiseerde partij neer, niet bij jezelf als eenmalige klus.
Notarieel depot: instructies vastleggen zonder de sleutel prijs te geven
Een notaris kan een verzegelde envelop of een digitaal document in bewaring nemen, los van het testament zelf, met instructies over waar de seed phrase te vinden is en hoe de erfgenaam die kan gebruiken. Dat document wordt pas geopend na overlijden en op verzoek van de daartoe aangewezen persoon, niet standaard bij het opmaken van de verklaring van erfrecht. Zo ligt de sleutel niet al tijdens je leven in een document dat meerdere partijen kunnen inzien, en weet je erfgenaam straks toch waar hij moet zijn.
Custodial platform met een aangewezen begunstigde
Sommige aanbieders bieden de mogelijkheid om een begunstigde voor je account aan te wijzen, vergelijkbaar met een begunstigde bij een levensverzekering. Dat lost het seed phrase-probleem niet op, want er is geen seed phrase: het platform beheert de sleutel al. Het verkort wel de afhandeling, omdat de aanbieder al weet wie er na jouw overlijden aanspraak maakt, in plaats van dat pas te ontdekken via een verklaring van erfrecht. Let op: dit verschuift het risico naar het platform zelf, want bij een custodial wallet ben je niet de enige met de sleutel. Dat is een andere afweging dan waar dit artikel over gaat. Ons artikel over custodial wallets gaat dieper in op wie juridisch eigenaar blijft zolang jij leeft.
Wat je vandaag al kunt doen, ongeacht welke route je kiest
- Laat iemand weten dát er crypto bestaat, zonder de sleutel te delen. De naam van de aanbieder of het type wallet is al genoeg om een executeur op weg te helpen.
- Vermeld in je testament dat er crypto in je nalatenschap zit, als losse vermelding, niet de sleutel zelf.
- Kies bewust. Voor bezit dat je wilt nalaten past custodial met een begunstigde, of non-custodial met multisig of notarieel depot, beter dan een wallet waar alleen jij de sleutel van kent.
- Herzie de regeling als je van wallet wisselt. Een regeling die past bij een wallet die je twee jaar geleden al leeghaalde, helpt niemand.
Voor de technische kant van een back-up die zowel tegen verlies als tegen ongewenste toegang bestand is, lees onze handleiding voor een veilige wallet-back-up. Voor de fiscale kant, erfbelasting is verschuldigd ongeacht toegang, met de tarieven en vrijstellingen voor 2026, lees ons artikel over crypto schenken of nalaten.
Veelgestelde vragen
Moet je erfbelasting betalen over crypto die je niet kunt bereiken?
Ja, erfbelasting betaal je over de waarde van de crypto op het moment van overlijden, ongeacht of de erfgenamen er praktisch bij kunnen. De Belastingdienst kijkt naar wat er in de nalatenschap zit, niet naar wie de sleutel kan vinden. Blijft een wallet voor altijd ontoegankelijk, dan verandert dat niets aan de aanslag. Voor de tarieven en vrijstellingen van 2026 lees je ons artikel over crypto schenken of nalaten.
Kan een rechter een crypto-exchange dwingen om een seed phrase te achterhalen?
Nee, een rechter kan een aanbieder dwingen om een account vrij te geven of gegevens te overhandigen, maar niet om een seed phrase te achterhalen die de aanbieder zelf nooit heeft gehad. Bij een custodial wallet bewaart de aanbieder doorgaans wel de sleutel namens de klant, dus daar kan een rechterlijk bevel wel resultaat hebben. Bij een non-custodial wallet heeft geen enkele partij ooit een kopie gehad, en daar verandert geen uitspraak iets aan.
Telt een hardware wallet anders mee bij vererven dan een seed phrase op papier?
Voor de erfbelasting maakt het niet uit: beide vertegenwoordigen dezelfde onderliggende crypto en tellen voor dezelfde waarde mee in de nalatenschap. Voor de praktische toegang scheelt het wel. Een hardware wallet is een fysiek object dat een executeur kan vinden en meenemen, terwijl een seed phrase op papier makkelijker kwijtraakt, vergaat of over het hoofd wordt gezien tussen andere paperassen. Zonder de bijbehorende pincode of seed phrase blijft een hardware wallet overigens net zo ontoegankelijk als een lege envelop.
Wat gebeurt er als een executeur niet weet dat er crypto bestaat?
Weet een executeur niet dat er crypto in de nalatenschap zit, dan wordt er simpelweg niet naar gezocht en blijft het bezit onvindbaar, ook al staat het gewoon op de blockchain. Er is geen centraal register waar een executeur crypto-bezit kan opzoeken, zoals dat bij een Nederlandse bankrekening via de banken wel min of meer kan. Daarom helpt het al genoeg om iemand te laten weten dát er crypto bestaat en bij welke aanbieder of in welk type wallet, zonder de sleutel zelf te delen.
Wat gebeurt er met crypto op een custodial platform dat zelf stopt of failliet gaat?
Gaat een custodial aanbieder failliet, dan hangt het van de vergunning en de vermogensscheiding af of erfgenamen het tegoed terugkrijgen. Onder MiCA moeten vergunde aanbieders klanttegoeden gescheiden houden van het eigen vermogen, zodat die tegoeden in principe buiten de faillissementsboedel vallen. Is die scheiding niet goed aantoonbaar, dan kunnen erfgenamen alsnog als gewone schuldeiser in de rij staan. Dit risico staat los van het seed phrase-probleem en is precies de reden waarom custodial en non-custodial elk hun eigen afweging vragen.
Hoeveel crypto mag je belastingvrij erven?
Hoeveel je belastingvrij mag erven, hangt af van je relatie met de overledene. Erft een partner, dan geldt in 2026 een vrijstelling van €828.035. Voor een kind, pleegkind of stiefkind ligt die grens op €26.230, voor een ouder op €62.110 en voor een andere erfgenaam op slechts €2.769 (bron: Belastingdienst, vrijstellingen erfbelasting 2026, geraadpleegd 24-09-2026). Dit geldt voor de totale erfenis, crypto meegerekend tegen de waarde op de overlijdensdatum, niet voor crypto apart.
Kan de Belastingdienst zien hoeveel crypto iemand had op het moment van overlijden?
Voor tegoeden bij een Nederlandse of Europese aanbieder wel, in elk geval vanaf 2026. Onder DAC8 moeten cryptodienstverleners klant- en transactiegegevens delen met de Belastingdienst, en dat geldt voor het saldo op een account net zo goed als voor een overboeking. Een self-hosted wallet waar de overledene nooit een platform voor heeft gebruikt, valt buiten die meldplicht en blijft onzichtbaar totdat een erfgenaam of executeur hem zelf meldt of terugvindt.
Dit artikel legt uit hoe toegang tot crypto na overlijden werkt. Het is geen beleggingsadvies en ook geen juridisch of fiscaal advies. Twijfel je over je eigen situatie, raadpleeg dan een notaris, estate planner of de Belastingdienst zelf.
Bronnen: Rijksoverheid.nl (afwikkeling van een erfenis door een executeur), geraadpleegd 28-09-2026. Bitcoin Developer Guide, developer.bitcoin.org (werking multisig-transacties), geraadpleegd 28-09-2026. Belastingdienst.nl (vrijstellingen erfbelasting 2026), geraadpleegd 24-09-2026 en 28-09-2026.
