Twee projecten met evenveel hype kunnen totaal verschillend presteren, simpelweg omdat het ene zijn tokens langzaam uitdeelt aan langetermijnhouders en het andere elke maand een lawine aan vrijgekomen tokens op de markt gooit. Dat verschil zie je niet aan de koers, maar aan de tokenomics: het ontwerp van hoeveel tokens er zijn, hoe ze verdeeld worden, hoe snel ze vrijkomen en waar ze eigenlijk voor dienen. Wie dat leert lezen, herkent veel klassieke valkuilen al voor de aankoop in plaats van erna.
Kerncijfers
- Maximale supply Bitcoin: 21 miljoen
- FDV/marktkap-ratio Bitcoin: circa 1,07
- Tokens die volgens Binance Research vrijkomen tussen 2024 en 2030: 155 miljard dollar
- Arbitrum bij lancering: 625 miljoen van 10 miljard tokens
Drie soorten supply, en waarom je ze niet mag verwarren
De vraag hoeveel tokens er zijn, kent drie antwoorden. De circulerende supply is wat nu echt verhandelbaar is. De totale supply telt ook de vergrendelde en gereserveerde tokens mee. De maximale supply is het absolute plafond. Bitcoin heeft een harde grens van 21 miljoen munten die nooit verandert, terwijl veel andere tokens helemaal geen plafond kennen en in principe oneindig kunnen blijven uitgeven.
In het gat tussen die getallen zit het risico. Achter een keurig ogende circulerende supply kan een enorme voorraad vergrendelde tokens schuilgaan die de komende jaren vrijkomt. Zodra dat gebeurt, neemt de verkoopdruk toe en kan de koers dalen, ook als er aan het project zelf niets verandert. Ligt de circulerende supply dicht bij de totale, dan is de verwatering grotendeels achter de rug. Ligt hij er ver onder, dan moet die nog komen.
Marktkapitalisatie versus FDV
Beginners halen twee getallen voortdurend door elkaar. De marktkapitalisatie is de koers maal de circulerende supply en zegt wat de markt nu betaalt voor de actief verhandelde tokens. De fully diluted valuation, kortweg FDV, is de koers maal de totale of maximale supply: wat het project waard zou zijn als elke token die ooit zal bestaan vandaag al verhandeld werd.
De verhouding tussen die twee is het meest onthullende cijfer in tokenomics. Analyseplatform Tokenomist omschrijft het kernachtig: “The FDV-to-market-cap ratio is a dilution gauge.” Een ratio van 10 betekent dat negentig procent van de uiteindelijke supply nog niet in omloop is. Een voorbeeld maakt het concreet.
| Maatstaf | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Marktkapitalisatie | 1 dollar x 100 miljoen circulerend | 100 miljoen dollar |
| FDV | 1 dollar x 1 miljard maximaal | 1 miljard dollar |
In dit geval circuleert pas tien procent van de uiteindelijke supply. De rest moet nog vrijkomen, en bij elke unlock geldt: of de koers zakt om de waardering gelijk te houden, of er moet genoeg nieuwe vraag bij om al die tokens op te vangen. Veel projecten die goedkoop ogen op marktkapitalisatie blijken via hun FDV stilletjes prijzig.
De kalender die de koers beweegt
Unlocks gaan meestal over tokens die opzij zijn gezet voor vroege investeerders en insiders. Komen die vrij, dan verkopen insiders vaak, wat de waarde verdunt. De schaal hiervan is groot: Binance Research schat dat er tussen 2024 en 2030 voor 155 miljard dollar aan tokens vrijkomt. Voor een individueel project maakt het type unlock veel uit. Een cliff zet in een keer een grote hoeveelheid vrij en kan een scherpe koersdaling veroorzaken, terwijl lineaire vesting tokens geleidelijk laat instromen en de markt meer tijd geeft om de extra supply te absorberen.
Hoe dit in de praktijk uitpakt, laat de lancering van Arbitrum zien. In maart 2023 circuleerde ongeveer 625 miljoen ARB van een maximale supply van 10 miljard, een spread van zo’n 16 keer tussen FDV en marktkapitalisatie. Wie die verhouding doorrekende, kon jaren van supplydruk voorzien naarmate de allocaties voor investeerders, team en treasury vrijkwamen.
Niet elk hoog FDV is een doodvonnis
Een grote kloof tussen marktkapitalisatie en FDV is een waarschuwing, geen vaststaand oordeel. Sterke fundamenten en een doordacht vrijgaveschema kunnen de druk dempen. Bitcoin is het tegenovergestelde uiterste: ruim 93 procent van de maximale supply circuleert al en de FDV/marktkap-ratio ligt rond 1,07, zodat het verwateringsrisico minimaal is. Curve liet zien dat ook het ontwerp telt: via het vote-escrow-model konden gebruikers CRV tot vier jaar vergrendelen, en op het hoogtepunt stond meer dan vijftig procent van de circulerende CRV vast, wat de effectieve supply kromp.
De routine is simpel. Kijk nooit alleen naar de koers of naar het ene getal dat een project graag toont. Controleer altijd zowel marktkapitalisatie als FDV, sla de unlock-kalender erbij open via trackers als CoinMarketCap of CoinGecko, en weeg de verwatering af tegen echte vraag en gebruik. Zoals CoinGecko nuchter opmerkt, blijft eigen onderzoek bij elke beslissing het uitgangspunt.
