ECB waarschuwt: digitale euro kan later komen dan 2029 als Brussel blijft treuzelen

De digitale euro is niet meer in de eerste plaats een technisch project. Het is een politiek project geworden. De Europese Centrale Bank heeft de pilot klaar, de betaalpartijen zijn gekozen en het platform wordt gebouwd. Alleen de wet ontbreekt nog. Op 10 november waarschuwde ECB-directielid Piero Cipollone het economische comité van het Europees Parlement dat de beoogde lancering in 2029 in gevaar komt als de onderhandelingen niet voor het einde van 2026 zijn afgerond. "A delay in adoption could instead postpone the introduction of the digital euro", zei hij. Vrij vertaald: als de wet later wordt aangenomen, kan ook de digitale euro later komen.

Zonder wet geen digitale euro

Voor wie het dossier niet van dag tot dag volgt: de digitale euro is een digitale vorm van centralebankgeld. Je kunt hem zien als contant geld in digitale vorm, uitgegeven door de ECB zelf en niet door een commerciële bank of een cryptobedrijf. De ECB mag de techniek ontwikkelen, maar uitgeven mag ze pas als het Europees Parlement en de Raad de juridische basis hebben vastgelegd. Die basis zit in het zogeheten Single Currency Package. Daarin staan ook regels over de status van bankbiljetten en munten als wettig betaalmiddel. Pas als die wet er ligt, besluit de Raad van Bestuur van de ECB of en wanneer de digitale euro er komt.

Cipollone gebruikt een bekend argument om haast te maken: Europa is voor betalingen sterk afhankelijk van niet-Europese partijen. Eind oktober gaf hij al een voorbeeld uit Italië, waar twee derde van de online kaartbetalingen via niet-Europese kaartschema's loopt. Kleinere winkeliers betalen daar volgens hem soms tot vier keer zoveel transactiekosten als grote bedrijven.

Waar de onderhandelingen vastlopen

Op papier ligt het proces op schema. De Raad stelde in december 2025 zijn positie vast, het Parlement volgde op 9 juli en de trilogen, de gesprekken tussen Parlement, Raad en Europese Commissie, begonnen op 13 juli. Volgens Agence Europe wil het Ierse voorzitterschap van de Raad op 18 november een politiek akkoord bereiken. Dat lukt alleen als een paar lastige punten worden opgelost.

Het grootste twistpunt is geld, en dan vooral de vraag hoe de kosten voor winkeliers worden berekend. Het Parlement wil een zogeheten 'no worse off'-clausule: winkeliers mogen voor een betaling met de digitale euro niet meer kwijt zijn dan voor andere bestaande betaalmethoden. Frankrijk ligt daarbij dwars. Een bron bij het Franse ministerie van Financiën zei tegen Agence Europe: "The challenge is to make the digital euro competitive with non-European payment methods." Daarnaast wordt er nog onderhandeld over financiële diensten voor mensen die door derde landen zijn gesanctioneerd, zoals een aantal rechters van het Internationaal Strafhof, en over hoe betaaldienstverleners worden aangewezen.

De positie van het Parlement bevat verder privacywaarborgen, een maximum voor hoeveel digitale euro's iemand mag aanhouden en een acceptatieplicht voor bedrijven, met uitzonderingen. Basisdiensten zoals een rekening openen en betalen moeten voor consumenten gratis blijven.

De ECB bouwt intussen gewoon door

De ECB gaat ondertussen verder met de voorbereidingen. De pilot gebruikt een bètaversie zonder status als wettig betaalmiddel. Meedoen gaan ECB-medewerkers, personeel van 19 nationale centrale banken, geselecteerde winkeliers en 36 betaaldienstverleners, gekozen uit meer dan vijftig aanmeldingen. Er wordt getest met gewone betalingen: in de kantine, tussen personen onderling en in webwinkels. Welke online winkeliers meedoen, maakt de ECB begin 2027 bekend.

Banken wachten de wet niet af. Qivalis, een consortium van 37 banken uit 15 landen, kreeg in oktober van De Nederlandsche Bank een vergunning als elektronischgeldinstelling en wil onder MiCA een euro-stablecoin uitbrengen. Voor Nederlandse lezers is dat het interessantste detail. Als de politiek de digitale euro blijft vertragen, ontstaat er ruimte voor private euro-tokens die onder toezicht van onze eigen toezichthouder vallen. Dat is wel ander geld. Een stablecoin is een vordering op een private uitgever. De digitale euro zou centralebankgeld zijn. Het akkoord dat voor 18 november gepland staat, laat zien of de publieke variant zijn voorsprong houdt.