MiCA schudt Europese cryptomarkt op: nog maar een handvol bedrijven overleeft

De overgangsperiode voor MiCA is op 1 juli 2026 verlopen en het effect laat zich meteen voelen. Van de meer dan 3.000 bedrijven die in de EU een VASP-registratie hadden, bleef volgens crypto.news slechts een fractie overeind: rond de 244 partijen kwamen door de regulatoire keuring. De rest, ruim tachtig procent van de markt, moest stoppen, verhuizen of zichzelf opnieuw uitvinden.

Dat cijfer van 244 is een momentopname en loopt inmiddels op. Het openbare ESMA-register telde volgens CASP Tracker op 6 juli 2026 al 283 vergunde crypto-asset service providers, verspreid over 25 EU- en EER-landen. ESMA voegde na de deadline in een eerste update opnieuw tientallen bedrijven toe, dus het beeld verschuift week na week. De kern blijft hetzelfde: wie geen CASP-licentie heeft, mag sinds 1 juli geen Europese klanten meer bedienen.

Wat een CASP-licentie waard is

Voor beginners: een CASP-vergunning (crypto-asset service provider) is de Europese toestemming om diensten als handel, bewaring en het omwisselen van crypto aan te bieden. Het grote lokmiddel is passporting. Wie in één lidstaat een vergunning krijgt, mag daarmee klanten in de hele unie bedienen zonder in elk land opnieuw te hoeven aankloppen. Kraken kreeg zijn licentie bijvoorbeeld op 25 juni 2025 van de Ierse centrale bank en kan daarmee klanten in dertig EU- en EER-landen bereiken.

De gevestigde namen hebben zich strategisch ingegraven. Coinbase en Kraken kozen Ierland, OKX en Crypto.com gingen naar de Maltese toezichthouder MFSA, Bitstamp landde in Luxemburg en Revolut liet zich registreren bij CySEC op Cyprus.

Opvallende afwezige: Binance. De beurs diende in januari 2026 een MiCA-aanvraag in Griekenland in, maar kreeg die niet rond. Volgens crypto.news noemde CZ dat een “political decision” om Binance geen vergunning te geven. Op 1 juli moest Binance spothandel, aanmeldingen, stortingen en stakingproducten bevriezen voor gebruikers in onder meer Frankrijk, Italië, Spanje en Polen.

Het einde van de garageproject-cultuur

MiCA behandelt crypto in de praktijk als traditionele financiële dienstverlening, met dezelfde documentatieplicht, risicoregistratie en strikte AML- en KYC-controles. Een startup zomaar lanceren zonder toezicht kan niet meer. Wie diensten blijft aanbieden onder het label “pending application” riskeert een boete van 15 miljoen euro of 12,5 procent van de jaaromzet. En zelfs één EU-influencer in een campagne betekent dat het hele project MiCA-compliant moet zijn.

Dat heeft een prijs. Volgens onderzoek van Pharaon Production kan compliance oplopen tot een miljoen dollar aan kosten voordat er ook maar één klant wordt bediend. Voor kleinere teams is dat onhaalbaar. Sommige protocollen trokken simpelweg de stekker eruit: Base’s Seamless Protocol en apps als PPL Wallet zetten hun servers uit. Op honderden platforms waar gebruikers hun geld niet op tijd weghaalden, staan tegoeden nu vast omdat de partijen juridisch niet meer bevoegd zijn om uit te betalen.

Uitwijken of uitwijkroute

Een deel van de sector kiest voor vertrek. Dubai met VARA en Singapore met de MAS trekken teams die geen zin hebben in de Europese papierwinkel. Anderen zoeken een lichtere route dichterbij. In Zwitserland kan een bedrijf onder toezicht van FINMA komen via lidmaatschap van een zelfregulerende organisatie (SRO), verplicht voor wie digitale activa wil verwerken. Dat verklaart mede waarom de Crypto Valley rond Zürich meer dan 1.749 geregistreerde cryptobedrijven telt. Neyro, een project dat midden in zijn MiCA-aanvraag zat, stapte om die reden over naar een Zwitserse SRO om te kunnen blijven draaien.

Niet alles pakt negatief uit. Na de eerste fase van MiCA schoot het gebruik van euro-stablecoins omhoog, een teken dat gereguleerde uitgevers ruimte krijgen die ze eerder misten. De vraag voor de komende maanden is simpel: hoeveel van de vertrokken partijen keren in gereguleerde vorm terug, en hoeveel Europese innovatie verhuist definitief naar Dubai, Singapore of Zürich.