De Europese Unie zet stappen richting de introductie van een digitale euro, een nieuw type geld dat wordt uitgegeven door de Europese Centrale Bank (ECB). Het Europees Parlement heeft zich in grote lijnen positief uitgesproken over de plannen, waarmee het politieke draagvlak voor verdere uitwerking toeneemt. Het idee achter deze munt is niet om contant geld te vervangen, maar om een extra, publieke betaaloptie te bieden die past bij een steeds digitalere economie.
Wat is een digitale euro precies?
De digitale euro is een vorm van central bank digital currency (CBDC): digitaal geld dat direct is gegarandeerd door de centrale bank, vergelijkbaar met bankbiljetten, maar dan in digitale vorm. In de praktijk zou je de digitale euro kunnen gebruiken voor dagelijkse betalingen, bijvoorbeeld in winkels, online webshops of onderling tussen burgers. Het grote verschil met geld op een bankrekening is dat een digitale euro niet afhankelijk is van een commerciële bank, maar een directe claim op de centrale bank vertegenwoordigt.
Waarom wil de EU dit invoeren?
Een belangrijk argument is het behoud van Europese monetaire autonomie. Betaalverkeer wordt nu sterk beïnvloed door private partijen en internationale betaalnetwerken. Met een digitale euro ontstaat een Europees alternatief dat als publieke infrastructuur kan functioneren. Daarnaast speelt mee dat contant geld in sommige landen minder wordt gebruikt, waardoor de toegankelijkheid van publiek geld in het dagelijks leven kan afnemen. De digitale euro moet die rol deels kunnen opvangen, zonder contant geld uit te faseren.
Online én offline betalen
Een opvallend onderdeel van de plannen is de mogelijkheid om de digitale euro zowel online als offline te gebruiken. Offline betalen betekent dat kleine transacties ook kunnen plaatsvinden wanneer er tijdelijk geen internetverbinding is, bijvoorbeeld via een telefoon of een speciale app/portemonnee. Dit is bedoeld om de betrouwbaarheid en bruikbaarheid te vergroten, vergelijkbaar met hoe cash werkt: direct, snel en zonder afhankelijk te zijn van een netwerk op dat moment.
Privacy en controle: het grootste discussiepunt
De discussie draait sterk om privacy. Critici vrezen dat een digitale euro kan leiden tot meer inzicht in betalingsgedrag door overheden of instellingen. Voorstanders benadrukken juist dat de EU regels kan vastleggen om privacy te beschermen en dat offline betalingen mogelijk meer anonimiteit kunnen bieden dan reguliere digitale betalingen via banken. Tegelijk is het aannemelijk dat er bij hogere bedragen controlemechanismen blijven bestaan om witwassen en fraude te bestrijden. De uiteindelijke balans tussen privacy en toezicht wordt een kernpunt in de definitieve wetgeving.
Wat verandert er voor consumenten en banken?
Voor consumenten kan de digitale euro een extra betaalmiddel worden naast cash en bankgeld. Om te voorkomen dat mensen massaal geld van banken naar de centrale bank verplaatsen, wordt gesproken over limieten op hoeveel digitale euro’s iemand kan aanhouden. Banken en betaalbedrijven zouden waarschijnlijk een rol krijgen in de distributie, bijvoorbeeld via apps en klantenservice, maar de waarde zelf blijft gedekt door de ECB. Dit kan de concurrentie in het betalingsverkeer vergroten en mogelijk de kosten voor betalingen verlagen.
Waar staan we nu?
De steun vanuit het Europees Parlement betekent niet dat de digitale euro morgen al wordt ingevoerd. De komende periode staat in het teken van verdere uitwerking, onderhandelingen tussen EU-instellingen en het vastleggen van technische en juridische randvoorwaarden. Pas daarna kan definitief worden besloten of, en hoe, de digitale euro daadwerkelijk beschikbaar komt voor burgers en bedrijven binnen de eurozone.
